KALENDARIUM ROCZNIC LITERACKICH 2011

1431 François Villon (1431 - 1463) - jeden z najwybitniejszych poetów francuskich epoki średniowiecza, autor Małego testamentu i Wielkiego testamentu (napisanego około 1461). Jego prawdziwe nazwisko brzmiało François de Montcorbier lub François des Loges. Villon kwestionował piętnastowieczny porządek   w poezji. Łączył radość z rozpaczą, śmiech z płaczem, poczucie własnej wartości z pokorą. Stworzył groteskowy, ale równocześnie wzruszający obraz świata. Poeta drwił sobie z ówczesnego porządku.

1581 Hieronim Morsztyn (1581 - 1623) – poeta polski. W swej poezji sławił zarazem życie ziemiańskie i dworskie. Zbiór jego wierszy Światowa rozkosz ukazał się w 1606. Przypuszcza się, że napisał Antipasty małżeńskie, w których zawarł opowieść fantastyczno-przygodową o królewnie Banialuce.

1581 Mikołaj Sęp Szarzyński, rzadziej Sarzyński (1550 - 1581) – polski poeta przełomu epok renesansu i baroku, piszący zarówno w języku polskim,  jak i w łacińskim, najznakomitszy obok Jana Kochanowskiego twórca literatury staropolskiej. Powszechnie uważany za prekursora polskiego baroku.

STYCZEŃ

05.01 Friedrich Dürrenmatt (05.01.1921 - 14.12.1990) - szwajcarski dramaturg, prozaik, eseista i teoretyk teatru, piszący w języku niemieckim. Jego dramaty szczególnie charakteryzuje groteska, deformacja rzeczywistości i stawianie w swych utworach ważnych pytań moralno-filozoficznych. Twórca słuchowisk, powieści i nowel kryminalnych.

06.01 Edgar Laurence Doctorow (06.01.1931 - ) - amerykański pisarz, wykładowca uniwersytecki. Debiutował w 1960 Witajcie w Ciężkich Czasach, sarkastyczną powieścią rozgrywającą się na Dzikim Zachodzie, a w 1975 najgłośniejszy utwór Doctorowa - wielowątkowy, rozgrywający się w pierwszych latach XX wieku, Ragtime.

10.01 Samuel Dashiell Hammett (27.05.1894 - 10.01.1961) - pisarz amerykański, twórca „czarnej” odmiany powieści kryminalnej.

07.02 Sinclair Lewis (07.02.1885 - 10.01.1951) – powieściopisarz, nowelista i dramaturg amerykański. Sinclair Lewis został pierwszym amerykańskim laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1930, "za jego wigor, zdolności artystyczne, za umiejętność tworzenia, inteligentnie i dowcipnie, nowych typów bohaterów". Jego twórczość jest doceniana za jej zrozumiałość i za krytykę społeczeństwa amerykańskiego    i wartości kapitalistycznych.

13.01 James Augustine Aloysius Joyce (02.02.1882 - 13.01.1941) – irlandzki pisarz tworzący w języku angielskim, uważany za "Zolę Irlandii"        i jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku. Propagatorem Joyce'a w Polsce był niewątpliwie tłumacz i pisarz Maciej Słomczyński. To dzięki niemu i Janowi Parandowskiemu sława Joyce'a po latach wreszcie dotarła do Polski., a wiersze Joyce'a tłumaczył  Jarosław Iwaszkiewicz.

15.01 Osip Emiljewicz Mandelsztam (15.01.1891 - 27.12.1938) – rosyjski poeta i prozaik pochodzenia żydowskiego. Osip Mandelsztam, obok Borysa Pasternaka i Anny Achmatowej, uznawany jest za jednego z największych poetów rosyjskich XX wieku.

19.01 Patricia Highsmith (19.01.1921 - 04.02.1995) - amerykańska pisarka, autorka thrillerów psychologicznych. W Polsce wydano w latach 1978-2005 dziewięć jej książek. Powieści Highsmith były często ekranizowane.

22.01 Krzysztof Kamil Baczyński, pseud. Jan Bugaj, Emil, Jan Krzyski,Krzysztof, Piotr Smugosz, Krzysztof Zieliński, Krzyś (22.01.1921 - 04.08.1944) – polski poeta czasu wojny, podchorąży, żołnierz Armii Krajowej,podharcmistrz Szarych Szeregów, jeden z przedstawicieli pokolenia kolumbów. Zginął w czasie powstania warszawskiego.

LUTY

01.02 Mary Shelley z domu Wollstonecraft (30.08.1797 - 01.02.1851) – angielska poetka i pisarka okresu romantyzmu. Autorka powieści grozy, prekursorka literatury science-fiction.

09.02 Thomas Bernhard (09.02.1931 - 12.02.1989) – austriacki pisarz i dramaturg, uważany za jednego z najwybitniejszych reprezentantów literatury niemieckojęzycznej. Jest często krytykowany w Austrii jako kalający własne gniazdo, a równocześnie wysoko ceniony za granicą, przez wielu jest uważany za geniusza.

14.02 Franciszek Salezy Jezierski (1749 - 14.02.1791) – duchowny, pisarz polityczny, publicysta i działacz społeczno-oświatowy okresu Oświecenia.

18.02 Toni Morrison właśc. Wofford Chloe Anthony ( 18.02.1931 - ) - amerykańska pisarka i eseistka, uznawana za najwybitniejszą pisarkę murzyńską XX w. Laureatka Nagrody Nobla (1993).

23.02 John Keats (31.10.1795 - 23.02.1821) – angielski poeta, jeden czołowych przedstawicieli młodszego pokolenia romantyków. Plastyka  i muzyczność jego utworów wywarła spory wpływ na twórczość tzw. prerafaelitów.

24.02 Emil Zegadłowicz (20.07.1888 - 24.02.1941) – polski poeta, prozaik, znawca sztuki i tłumacz, zainicjował wydawanie czasopisma "Czartak".

MARZEC

05.03 Julian Przyboś (05.03.1901 - 06.10.1970) – poeta, eseista i tłumacz, był jednym z najwybitniejszych poetów Awangardy Krakowskiej.

07.03 Stefan Kisielewski, pseud. Kisiel, Teodor Klon, Tomasz Staliński,Julia Hołyńska (07.03.1911 - 27.09.1991) – polski prozaik, publicysta, kompozytor, krytyk muzyczny. Twórczość publicystyczna Kisielewskiego nacechowana była duchem pragmatyzmu i liberalizmu, a jednocześnie - biorąc pod uwagę czasy  w jakich przyszło mu żyć - była wybitnie niepokorna.

14.03 Franciszek Salezy Dmochowski (14.03.1801 - 03.08.1871) – polski pisarz, poeta, tłumacz, krytyk i satyryk, wydawca, dziennikarz. Inicjator kolportażu taniej książki w Polsce.

14.03 Ignacy Krasicki, kryptonim X.B.W. (03.02.1735 - 14.03.1801) – biskup warmiński od 1767, arcybiskup gnieźnieński od 1795, książę sambijski, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, prezydent Trybunału Koronnego w Lublinie w 1765, poeta, prozaik i publicysta. Jeden z głównych przedstawicieli polskiego oświecenia. Nazywany "księciem poetów polskich".

23.03 Roger Martin du Gard (23.03.1881 - 22.08.1958) – pisarz francuski, z wykształcenia był archiwistą-paleografem, zainteresowanym wieloma dziedzinami wiedzy. Roger Martin du Gard został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1937.

23.03 Jerzy Krzysztoń (23.03.1931 - 16.05.1982) - polski prozaik, dramaturg, reportażysta i tłumacz. W swej twórczości posługiwał się zróżnicowanymi formami literackimi, np. czarnym humorem, groteską i symbolizmem. Był też autorem licznych słuchowisk radiowych oraz tłumaczem powieści i opowiadań z języka angielskiego

27.03 Heinrich Mann (27.03.1871 - 12.03.1950) - niemiecki pisarz, starszy brat Tomasza Manna. Autor powieści opartych na wzorach realizmu francuskiego i niemieckiego.

28.03 Virginia (Adeline) Woolf (25.01.1882 - 28.03.1941) - angielska pisarka i feministka, uważana za jedną z czołowych postaci literatury modernistycznej XX wieku.

KWIECIEŃ

01.04 Sergiusz Piasecki (01.04.1901 - 12.09.1964)  – polski pisarz, publicysta polityczny, oficer wywiadu, żołnierz Armii Krajowej. Pisał przede wszystkim o rzeczywistości życia na pograniczu polsko-sowieckim ale tworzył również satyry ośmieszające "ludową demokrację".

03.04 Henry Graham Greene (02.10.1904 - 03.04.1991)  – angielski powieściopisarz i dramaturg. Autor powieści psychologicznych, często z sensacyjną akcją wykorzystywaną dla ukazania problematyki etyczno-religijnej. Zaliczany do twórców o światopoglądzie katolickim. Pracował także jako dziennikarz i krytyk.

08.04 Emil Cioran (08.04.1911 - 20.06.1995) – rumuński filozof, teoretyk nihilizmu i eseista piszący przede wszystkim w języku francuskim.

09.04 Charles Pierre Baudelaire (09.04.1821 - 31.08.1867) – poeta i krytyk francuski, parnasista zaliczany do grona tzw. "poetów przeklętych". Znany także z cenionych przekładów, m.in. wierszy Edgara Allana Poego. Prekursor symbolizmu i dekadentyzmu, powszechnie uznawany  za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych twórców literatury XIX wieku.

24.04 Daniel Defoe, właśc. Daniel Foe (1660 - 24.04.1731) – pisarz angielski i pamflecista. Pprekursor nowożytnej powieści. Swoim utworom nadawał formę reportażu, relacji podróżniczej lub kroniki sensacyjno-obyczajowej.

MAJ

03.05 Jerzy Nikodem Kosiński, pierwotnie Józef Lewinkopf (14.06.1933 - 03.05.1991) – wywodzący się z Polski żydowski pisarz piszący w języku angielskim.

07.05 Rabindranath Tagore  (07.05.1851 - 07.08.1941) – indyjski poeta, prozaik, filozof, kompozytor, malarz i pedagog. Został laureatem Nagrody Nobla  w dziedzinie literatury za rok 1913. Była to pierwsza Nagroda Nobla dla Indusa, jak również dla Azjaty.

11.05 Rafał Mikołaj Wojaczek (07.12.1945 - 11.05.1971) – polski poeta i prozaik, zaliczany do grona poetów wyklętych.

13.05 Paweł Hertz (29.10.1918 - 13.05.2001) – polski poeta, prozaik, eseista, literaturoznawca, tłumacz i wydawca. Jako pisarz debiutował już w 1935 roku  w "Wiadomościach Literackich" i "Skamandrze". Współpracował z "Kuźnicą" w latach 1945-48, a w okresie 1974-75 z katolickim "Tygodnikiem Powszechnym".

15.05 Michaił Afanasjewicz Bułhakow (15.05.1891 - 10.03.1940) – prozaik i dramatopisarz rosyjski. Debiutem literackim były autobiograficzne Zapiski  na mankietach.

21.05 Julian Ursyn Niemcewicz (16.02.1757 - 21.05.1841) – polski dramaturg, powieściopisarz, poeta, pamiętnikarz, wolnomularz.

29.05 Marcin Pałasz (29.05.1971 - ) - polski pisarz dla dzieci i młodzieży, autor słuchowisk.

CZERWIEC

06.06 Eliza Orzeszkowa, z domu Pawłowska, primo voto Orzeszkowa, secundo voto Nahorska, pseud. E.O., Bąk (z Wa-Lit-No), Li...ka, Gabriela Litwinka (06.06.1841 - 18.05.1810) - polska pisarka epoki pozytywizmu, współpracowaława z czasopismami warszawskimi m. in. Tygodnikiem Ilustrowanym.

08.06  Anna Brzezińska (08.06.1971 - ) - polska pisarka fantasy. Debiutowała w roku 1998 opowiadaniem A kochał ją, że strach, opublikowanym    w „Magii i Mieczu”, za które otrzymała Nagrodę im. Janusza A. Zajdla.

18.06 Leszek Długosz (18.06.1941 - ) – aktor, literat, kompozytor, pianista, jeden z najbardziej znanych polskich śpiewających poetów.

19.06 Jerzy Liebert (24.07.1904 - 19.06.1931) – polski poeta okresu międzywojennego. Związany z grupą literacką Skamander. Nie należał  do grupy, lecz przyjaźnił się z jej członkami, szczególnie z J.Iwaszkiewiczem.

20.06 Urszula Kozioł, pseud.: Antoni Migacz; Mirka Kargol; Faun; U.K.; Uk; Uka; UKA (20.06.1931 - ) - polska poetka, prozaik, autorka felietonów     i utworów dramatycznych dla dzieci i dorosłych.

21.06 Hanna Malewska (21.06.1911 - 27.03.1983) – polska pisarka, autorka powieści historycznych. Twórczyni i redaktorka naczelna miesięcznika "Znak".

26.06 Andrzej Bobkowski (27.10.1913 - 26.06.1961) – pisarz, eseista, przedsiębiorca, popularyzator modelarstwa lotniczego, z wykształcenia ekonomista.

27.06 Tove Marika Jansson (09.08.1914 - 27.06.2001) – fińska pisarka, tworząca w języku szwedzkim, malarka, ilustratorka i rysowniczka komiksowa, znana najbardziej jako autorka książek o Muminkach.

30.06 Czesław Miłosz (30.06.1911 - 14.08.2004) – polski prawnik i dyplomata, poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz. Laureat literackiej Nagrody Nobla w 1980 r.

LIPIEC

02.07 Ernest Miller Hemingway (21.07.1899 - 02.07.1961) – pisarz amerykański, prozaik. Został laureatem Nagrody Pulitzera za opowiadanie "Stary człowiek i morze" w 1953 roku oraz Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w roku 1954.

03.07 Tadeusz Borowski (12.11.1922 - 03.07.1951) – polski poeta, prozaik, publicysta.

03.07 Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński, pseud. lit. Boy (21.12.1874 - 03.07.1941) – polski pisarz, poeta-satyryk, kronikarz, eseista, tłumacz literatury francuskiej, krytyk literacki i teatralny, lekarz, działacz społeczny.

05.07 Janusz Domagalik (05.07.1931 - 27.12.2007) – polski prozaik, dziennikarz, autor słuchowisk radiowych i widowisk telewizyjnych.

05.07 Bohdan Petecki (05.07.1931 - ) - polski pisarz science fiction, autor głównie powieści młodzieżowych oraz dziennikarz.

06.07 Stanisław Rembek, pierw. Ehrenberg (06.07.1901 - 21.03.1985) – powieściopisarz, z wykształcenia historyk.

10.07 Marcel Proust (10.07.1871 - 18.11.1922) – francuski pisarz, autor powieści W poszukiwaniu straconego czasu.

08.07 Feliks Jasieński, pseud. Manggha, Felix, Globtrotter, Szczęsny Dołęga (08.07.1861 - 06.04.1929) – polski krytyk i kolekcjoner sztuki. Artykuły i eseje Jasieńskiego publikowane były w Chimerze, Miesięczniku Literackim i Artystycznym oraz Lamusie.

18.07 William Makepeace Thackeray (18.07.1811 - 24.12.1863) – pisarz angielski, dziennikarz i satyryk. Zyskał popularność dzięki powieści Targowisko próżności (Vanity Fair), satyrycznemu portretowi społeczeństwa angielskiego w XIX wieku. Przedstawiciel realizmu krytycznego.

21.07 Bruno Jasieński, właśc. Wiktor Zysman (21.07.1901 - 17.09.1938) – polski poeta, współtwórca polskiego futuryzmu.

SIERPIEŃ

01.08 Herman Melville (01.08.1819 - 18.09.1891) – amerykański powieściopisarz, poeta i eseista.

01.08 Jan Chryzostom Pasek (ok. 1636 - 01.08.1701) – polski pamiętnikarz epoki baroku.

05.08 Roman Bratny, właśc. Roman Mularczyk (05.08.1921 - ) – polski prozaik, poeta, publicysta i scenarzysta filmowy.

07.08 Aleksandr Aleksandrowicz Błok (28.11.1880 - 07.08.1921) – rosyjski poeta symbolista, dramaturg.

07.08 Rabindranath Tagore  (07.05.1851 - 07.08.1941) – indyjski poeta, prozaik, filozof, kompozytor, malarz i pedagog. Został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1913. Była to pierwsza Nagroda Nobla dla Indusa, jak również dla Azjaty.

14.08 Julia Hartwig (14.08.1921 -)– polska poetka, eseistka i tłumaczka literatury pięknej.

24.08 Izabela Filipiak ( 24.08.1961 - ) – polska pisarka, eseistka,felietonistka.

15.08 Sir Walter Scott (15.08.1771 - 21.09.1832) − szkocki  i angielski powieściopisarz i poeta. Przedstawiciel historyzmu romantycznego.

25.08 Gustaw Morcinek, właśc. Augustyn Morcinek (25.08.1891 - 20.12.1963) – pisarz związany ze Śląskiem, nauczyciel.

WRZESIEŃ

02.09 Czesław Janczarski (02.09.1911 - 19.05.1971) - poeta piszący dla dzieci, a także tłumacz z języka rosyjskiego.

10.09 Franciszek Zabłocki (02.01.1752 - 10.09.1821), komediopisarz i poeta polski.

12.09 Feliks Konarski, pseud. Ref-Ren; (09.01.1907 - 12.09.1991) – polski poeta, pisarz, aktor, pieśniarz.

12.09 Stanisław Lem (12.09.1921 - 27.03.2006) - polski pisarz, filozof, futurolog, eseista i satyryk.

14.09 Dante Alighieri (pomiędzy 14.05 a 13.06.1265 - 13.09 lub 14.09.1321) – wybitny poeta włoski, protoplasta humanizmu, żyjący w średniowieczu. Także filozof, polityk i kodyfikator języka włoskiego.

20.09 Jorgos Seferis (13.03.1900 - 20.09.1971) – poeta i eseista grecki. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1963.

24.09 Cyprian Kamil Norwid, (24.09.1821 - 23.05.1883) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.

26.09 Jerzy Afanasjew (11.09.1932 - 26.09.1991) – pisarz, poeta i reżyser.  Współtwórca kultowego teatru studenckiego "Bim-Bom" (1954) oraz "Cyrku Rodziny Afanasjeff". Autor ponad 30 książek (poezja i proza)

18.09 Antoni Gorecki (1787 - 18.09.1861) – polski poeta, satyryk i bajkopisarz, powstaniec listopadowy i uczestnik wojen napoleońskich.

PAŹDZIERNIK

04.10 Franciszek Karpiński (04.10.1741 - 16.09.1825) – polski poeta epoki oświecenia, twórca i główny przedstawiciel nurtu sentymentalnego  w polskiej liryce.

08.10 Rafał Kosik (08.10.1971 - ) – polski pisarz science fiction. Pisze głównie fantastykę naukową, często zbacza też w stronę horroru.

09.10 Tadeusz Różewicz (09.10.1921 - ) – polski poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta. Najważniejsze cechy poetyki Różewicza to: oszczędność słowa, motyw milczenia, odejście od metafory, ironia i sarkazm, unikanie kontrastu.

14.10 Hjalmar Söderberg (02.07.1869 - 14.10.1941) – szwedzki pisarz, tłumacz i dziennikarz.

17.10 Michał Bałucki, pseud. Załęga, Elpidon (29.09.1837 - 17.10.1901) - polski powieściopisarz i komediopisarz.

19.10 John le Carré, właśc. David John Moore Cornwell (19.10.1931 - ) – brytyjski pisarz.

LISTOPAD

02.11 Janina Porazińska (29.09.1888 - 02.11.1971) -  polska poetka, prozaik. Autorka utworów dla dzieci i młodzieży, współzałożycielka „Płomyka”, redaktor m. in. „Płomyczka”.

03.11 André Malraux (03.11.1901 - 23.11.1976) – francuski pisarz, eseista, z wykształcenia orientalista i archeolog.

04.11 Seweryn Goszczyński (04.11.1801 - 25.02.1876), polski działacz społeczny, rewolucjonista, pisarz i poeta polskiego romantyzmu. Zasłynął jako autor wierszy patriotycznych oraz jeden z czołowych członków grona mesjanistycznego Andrzeja Towiańskiego.

04.11 Artur Franciszek Michał Oppman (14.08.1867 - 04.11.1931) – poeta polski okresu Młodej Polski pisujący pod pseudonimem Or-Ot.

10.11 Jean Nicolas Arthur Rimbaud (20.10.1854 - 10.11.1891), francuski poeta zaliczany do grona tzw. poètes maudits.

11.11 Fiodor Dostojewski (11.11.1821 - 09.02.1881)  – pisarz rosyjski. Oddalił się od dominującego kierunku prozy rosyjskiej pogłębiając analizę psychologiczną postaci.

24.11 Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, z domu Kossak, primo voto Bzowska, secundo voto Pawlikowska, tertio voto Jasnorzewska (24.11.1891 - 09.07.1945) – polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia międzywojennego. Laureatka Złotego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury. Luźno związana ze Skamandrem.

GRUDZIEŃ

12.12 Gustave Flaubert, Gustaw Flaubert (12.12.1821 - 08.05.1880) - powieściopisarz francuski. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu.

15.12 Tymoteusz Karpowicz (15.12.1921 - 26.06.2005) – poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz; czołowy twórca poezji lingwistycznej, uznawany za ostatniego wielkiego modernistę.

17.12 Krystyna Boglar (17.12.1931 - ), prozaik, poetka, autorka utworów dla dzieci, scenarzystka TV.  Wieloletni redaktor w wydawnictwie "Nasza Księgarnia", sekretarz polskiej sekcji IBBY. Debiutowała w 1966 na łamach prasy dla dzieci i młodzieży.

17.12 Gabriela Zapolska,  z domu Korwin-Piotrowska właśc. Maria G. Janowska, primo voto Śnieżko, secundo voto Janowska (30.03.1857 - 17.12.1921) – polska dramatopisarka, powieściopisarka i publicystka.

22.12 Zenon Przesmycki, pseud. Miriam, Jan Żagiel (22.12.1861 - 17.10.1944) – polski poeta, tłumacz, krytyk literacki i artystyczny okresu Młodej Polski. Przedstawiciel parnasizmu.

31.12 Bob Shaw, właśc. Robert Shaw (31.12.1931 - 12.02.1996) - irlandzki pisarz science fiction. Czterokrotnie nominowany do nagrody Hugo.